Қазіргі ҰАЖ дамуының қарқынды қарқынына байланысты ұшқышсыз ұшу аппараттарының (дрондар, квадркоптерлер) әуе кеңістігін рұқсатсыз пайдалану жағдайлары жиілеп кетті. Құқық бұзушылық фактілері (Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 563-бабы), атап айтқанда әуе кеңістігін рұқсатсыз пайдалану, рұқсатсыз іске қосылған БСЖ-дан түсірілім материалдарын бірнеше рет жариялау болып табылады. Құқық бұзушылықтар әуе кеңістігін пайдаланушылардан Қостанай қаласының аудандық әуе қозғалысын басқару орталығына сол күндері және шегінде түсірілім жүргізілген әуе кеңістігінің облыстарында әуе кеңістігін пайдалануға өтінімдердің болмауымен дәлелденеді.
Жоғарыда аталған фактілерге байланысты азаматтық және мемлекеттік авиацияның ұшу қауіпсіздігін, сондай-ақ жалпы өңірдің қоғамдық қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін тәуекелдер айтарлықтай артады.
Қалыптасқан жағдайға назар аудара отырып, “Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы” Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 15 шілдедегі № 339-IV Заңының 33-бабының, сондай-ақ министрдің міндетін атқарушының бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының әуе кеңістігінде пилотсыз авиациялық жүйелерді пайдалану қағидаларының 1-тарауының 3-тармағының талаптарына сәйкес Қазақстан Республикасының индустриясы мен инфрақұрылымдық дамуының 2020 жылғы 31 желтоқсандағы № 706 ҰАЖ пайдалану тіркеуден немесе есепке қойылғаннан кейін жүзеге асырылады.
Тіркеу немесе есепке қою кезінде ҰАЖ тиесілігін ескеру қажет, өйткені тіркеу тәртібі реттеледі:
- Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2017 жылғы 30 маусымдағы № 409 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының азаматтық әуе кемелерін және оларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларымен;
- Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің 2011 жылғы 18 мамырдағы № 220 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы мемлекеттік авиациясының әуе кемелерін тіркеу қағидаларымен.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 12 мамырдағы № 506 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану қағидаларының 17-2-тармағына сәйкес пайдаланушы әуе қозғалысын басқару орталығын және әуе қозғалысына қызмет көрсету органын әзірлейді, бекітеді және келісуге ұсынады. Нұсқаулық Қазақстан Республикасының әуе кеңістігінде пилотсыз авиациялық жүйелерді пайдалану қағидаларының 12-қосымшасында айқындалған нысан бойынша әзірленеді.
Өзара әрекеттесу жөніндегі нұсқаулықты жасау кезінде мыналарды ескеру қажет: - азаматтық және эксперименттік АЛС пайдалануға Қазақстан Республикасының әуе кеңістігінде пилотсыз авиациялық жүйелерді пайдалану қағидалары қолданылады;
- мемлекеттік БСЖ пайдалануға Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің 2017 жылғы 14 желтоқсандағы № 744 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы мемлекеттік авиациясының ұшуларын жүргізу қағидалары қолданылады.
Өзара іс-қимыл жөніндегі нұсқаулықта әуе кеңістігін пайдалануға өтінімдер берудің тәртібі мен үлгісі, сондай-ақ БАС ұшуға рұқсат алу тәртібі айқындалады.
Тиісті рұқсатсыз ұшуды жүзеге асыратын операторлар анықталған кезде құқық қорғау органдарына мұндай фактілер туралы дереу хабарлауды сұраймыз.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 563 бабына сәйкес Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалануды бұзғаны үшін:
– Жеке тұлғаларға-он, лауазымды тұлғаларға-жиырма айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл;
– әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде жеке тұлғаларға-он бес, лауазымды адамдарға-жиырма бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салынған кезде, құқық бұзушылық жасау құралы болып табылған зат тәркіленіп алынады.